(តេហេរ៉ង់)៖ បណ្តាញផ្សព្វផ្សាយខ្នាតយក្សរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក CNN ដោយយោងតាមប្រភពពីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយរូប បានរាយការណ៍ថា ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រឆ្លើយតបទៅនឹងសម្ពាធសង្រ្គាម និងសេដ្ឋកិច្ច សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់ កំពុងពិចារណាលើការអនុញ្ញាតឱ្យនាវាដឹកប្រេងក្នុងចំនួនកំណត់ អាចធ្វើនាវាចរណ៍ឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ជាធម្មតាឡើងវិញ ប៉ុន្តែត្រូវស្ថិតក្រោមលក្ខខណ្ឌដ៏តឹងរ៉ឹងមួយ គឺការទូទាត់ថ្លៃប្រេងត្រូវធ្វើឡើងជា «ប្រាក់យន់ចិន» (Chinese Yuan) ជំនួសឱ្យប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក។
ការវិវត្តន៍ថ្មីនេះ បានកើតឡើងចំពេលដែលសង្រ្គាមរវាងអ៊ីរ៉ង់ ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានឈានចូលដល់សប្តាហ៍ទី៣ ដែលធ្វើឱ្យច្រកសមុទ្រ Hormuz ក្លាយជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ក្ដៅគគុកបំផុតនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយថាមពលពិភពលោក។ ប្រភពដដែលបានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងតេហេរ៉ង់ កំពុងមមាញឹកក្នុងការរៀបចំផែនការថ្មីមួយ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរាល់ចលនារបស់នាវាដឹកប្រេងទាំងអស់ដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ ដែលជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ប្រេងប្រមាណ ១ ភាគ ៥ នៃតម្រូវការពិភពលោក។
តាមទម្លាប់នៃពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ប្រេងឆៅត្រូវបានទិញលក់ជាចម្បងដោយប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណដុល្លារអាមេរិក (Petrodollar)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់នាពេលនេះ ហាក់កំពុងដើរតាមគន្លងរបស់សហព័ន្ធរុស្ស៊ី ដែលបានប្រើប្រាស់ប្រាក់រុប (Ruble) ឬប្រាក់យន់ ក្នុងការលក់ប្រេងដើម្បីគេចចេញពីទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចរបស់លោកខាងលិច។ ប្រសិនបើផែនការ «Petroyuan» នេះត្រូវបានអនុវត្តជាផ្លូវការ វានឹងក្លាយជាការវាយប្រហារដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយទៅលើឥទ្ធិពលនៃរូបិយប័ណ្ណដុល្លារក្នុងទីផ្សារថាមពល ហើយក៏ជាការបង្កើនសម្ពាធដល់សហរដ្ឋអាមេរិក ឱ្យពិចារណាឡើងវិញនូវជំហរយោធារបស់ខ្លួនក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។
កន្លងមក កាសែត Wall Street Journal ក៏បានរំលឹកផងដែរនូវការព្រមានរបស់ឧត្តមសេនីយ៍ Dan Kean ប្រធានសេនាធិការចម្រុះអាមេរិក ដែលធ្លាប់បានបញ្ជាក់ជូនអតីតប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ថា ការវាយប្រហារណាមួយទៅលើអ៊ីរ៉ង់ នឹងជំរុញឱ្យប្រទេសនេះប្រើប្រាស់អាវុធសេដ្ឋកិច្ចចុងក្រោយ គឺការបិទច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលអាចបង្កឱ្យមានវិបត្តិថាមពលពិភពលោកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
សម្រាប់ថ្នាក់ដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ ការគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រ Hormuz មិនត្រឹមតែជាបញ្ហាសន្តិសុខជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា «ឧបករណ៍យុទ្ធសាស្ត្រ» ដ៏សំខាន់បំផុត ដើម្បីបង្ខំឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ និងសហរដ្ឋអាមេរិក បញ្ឈប់អរិភាព។ តម្លៃប្រេងឆៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ កំពុងស្ថិតក្នុងសភាពប្រែប្រួលខ្លាំង ដោយរង់ចាំមើលការសម្រេចចិត្តជាផ្លូវការរបស់ទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ជុំវិញសេរីភាពនៃនាវាចរណ៍តាមច្រកសមុទ្រនេះ។
ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នបង្ហាញឱ្យឃើញថា អ៊ីរ៉ង់កំពុងប្រើប្រាស់ទាំងកម្លាំងយោធា និងយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល-រូបិយប័ណ្ណ ដើម្បីទប់ទល់នឹងមហាអំណាចអាមេរិក។ ការងាកទៅរកប្រាក់យន់ មិនត្រឹមតែជួយឱ្យអ៊ីរ៉ង់បន្តលក់ប្រេងបានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាការពង្រឹងសម្ព័ន្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចជាមួយប្រទេសចិន ដែលជាអ្នកទិញប្រេងដ៏ធំបំផុតមួយផងដែរ។
